çalışmalar

Çin, Doğu Türkistan ve Soykırım Sözleşmesi: Uluslararası Hukukun Kırılganlığı

20 Ağustos 20250

Özet


Bu makale, Uygur nüfusuna karşı soykırım suçlarının işlenip işlenmediğini incelemek amacıyla Çin’in eylemlerini Soykırım Sözleşmesi merceğinden ele almaktadır. Makale, Soykırım Sözleşmesi’ne göre Çin’in, özellikle yaşam koşulları, işkence ve tecavüz yoluyla Uygur nüfusuna karşı soykırım işlediğini savunmaktadır. Ancak, Çin’in soykırım suçlamalarını ertelemek için kullanılabilecek yasa ve eylemleri ile Soykırım Sözleşmesi’nin Çin ve Uygurlar bağlamındaki sorunları nedeniyle, bir soykırımın mahkemede kovuşturulmasının zor olacağı kanıtlanacaktır.

Anahtar Kelimeler: Soykırım, Çin, Sincan, Uygur, Sözleşme, Uluslararası Hukuk, Toplama Kampları

China-Xinjiang-and-the-Genocide-Convention-The-Fragility-of-TURKCE

Dipnotlar ve Kaynakça

Dipnotlar

  1. Pompeo, Michael. Dışişleri Bakanı’nın Sincan’daki Zulümlere İlişkin Tespiti, U.S. Department of State, 19 Ocak 2021.
  2. “Uygur.” Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc., 2020, www.britannica.com/topic/Uyghur.; Shiel, Fergus. “Çin Belgeleri: Uygurlar Kimdir ve Neden Kitlesel Gözaltı?” ICIJ, International Consortium of Investigative Journalists, 25 Kasım 2019.
  3. Waite, Edmund. “Kutsal Adamdan Ulusal Kötü Adama: Çağdaş Sincan’daki Uygurlar Arasında Apak Hoca Hakkında Popüler Tarihsel Anlatılar.” Inner Asia, cilt. 8, no. 1, 2006, ss. 5–28. JSTOR, www.jstor.org/stable/23615516.
  4. Dillon, Michael. “Bir Uygur’un Çin Tarihi.” History Today, History Today: Cilt 70 Sayı 1, Ocak 2020, www.historytoday.com/archive/behind-times/Uyghurs%E2%80%99-history-china.
  5. A.g.e.
  6. RGASPI F. 17, Op. 162, D. 37, ll. 76-78. Jamil Hasanli tarafından elde edilmiş ve Gary Goldberg tarafından çevrilmiştir.
  7. VKP(b) MK Politbürosu, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Siyasi Bürosu’nun bir hükmüydü; SSCB’nin Sincan’a yardım etmeye hazır olduğu birden fazla yolu listeledi, bunlar arasında şunlar vardı ama bunlarla sınırlı değildi: “a) Sincan’daki tüm etnik azınlıkların eşit hakları için; b) her etnik grubun kültürünün serbestçe gelişmesi ve anadillerinde ilköğretim ve ortaöğretimin devlet tarafından karşılanması için; c) dini baskıya karşı; …“ A.g.e.
  8. “Sınırlar | Uygurlar ve Sincan Sorunu: Doğu Türkistan Bağımsızlık Hareketi”. apps.cndls.georgetown.edu.
  9. “Sincan Tarihi.” Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc., 2018, www.britannica.com/place/Xinjiang/History.
  10. 2000 年人口普查中国民族人口资料 [2000 Yılı Çin nüfus sayımı materyalleri: Etnik gruplar nüfusu]. Nationalities Publishing House. Eylül 2003. ISBN 7-105-05425-5.
  11. Buang, Sa’eda; Chew, Phyllis Ghim-Lian (9 Mayıs 2014). 21. Yüzyılda Müslüman Eğitimi: Asya Perspektifleri. Routledge. s. 75. ISBN 9781317815006.
  12. Pittman, Don Alvin (2001). Modern Bir Çin Budizmine Doğru: Taixu’nun Reformları. University of Hawaii Press. ISBN 9780824822316.
  13. “Sınırlar | Uygurlar ve Sincan Sorunu: Doğu Türkistan Bağımsızlık Hareketi”. apps.cndls.georgetown.edu.
  14. “Sincan Tarihi.” Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc., 2018, www.britannica.com/place/Xinjiang/History.
  15. Bovingdon, Gardner. “Sincan’da Özerklik: Han Milliyetçisi Zorunluluklar ve Uygur Hoşnutsuzluğu.” Washington, D.C.: East-West Center, cilt. 11, 2004. Politika Çalışmaları.
  16. A.g.e.
  17. Gorbachev, Sovyetler Birliği’nin açılması ve merkezi planlamayı sona erdirmek için ekonomik sistemin reformu olan glasnost ve perestroykayı başlattı – tartışmalı bir şekilde, kuralların gevşetilmesi SSCB’nin çöküşünü getirdiği şeklinde görülebilir. Dillon, Michael.; David S. Mason. “Glasnost, Perestroyka ve Doğu Avrupa.” International Affairs (Royal Institute of International Affairs 1944-), cilt. 64, no. 3, 1988, ss. 431–448. JSTOR, www.jstor.org/stable/2622850.
  18. Genç Uygurlar arasında militan milliyetçiliğin yükselişi üzerine, ayrıca Joanne Smith’in çalışmasına bakınız, “Dört Nesil Uygur: Sincan Gençliği Arasında Etno-politik İdeolojilere Yönelik Değişim”, Inner Asia, Cilt. 2, No. 2, 2000, ss. 195-224.; Gardner, Bovington. “O Kadar da Sessiz Olmayan Çoğunluk: Sincan’da Han Yönetimine Karşı Uygur Direnişi”, Modern China, Cilt. 28, No. 1, Ocak 2002, ss. 39-78.; A.g.e.
  19. Human Rights Watch Özel Raporu: Yıkıcı Darbeler: Sincan’daki Uygurların Dini Baskı Altına Alınması. New York, NY: Human Rights Watch, Nisan 2005.
  20. Singh, Arvinder. “Çin’in ‘Batı’ya Git’ Kampanyasını Anlamak.” China Report, cilt. 38, no. 1, 2002, ss. 121–127., doi:10.1177/000944550203800117.
  21. Dillon, Michael.
  22. “Kuzeybatı’nın Çin Halk Cumhuriyeti’ne (ÇHC) dahil edilmesi barışçıl olmaktan uzaktı – ‘sözde haydutlar’dan yaklaşık 90.000’i yenilgi, teslim olma veya öldürme yoluyla ortadan kaldırıldı ve ünlü Kazak lider Osman Batur idam edildi.”; “1952’de Sincan’daki iki üst düzey lider olan Wang Zhen ve Deng Liqun, Kuzeybatı Bürosu’nun göçebe bölgelerde büyük reformlar yapmama kararını reddetti. Kuzeybatı Bürosu’nun lideri olarak patronları olan Zhongxun çok öfkelendi… Zhongxun, Wang ve Deng’in ‘yanlış maceracı-radikal düşünce’ ile bağlantılı bir dizi hata yaptığına inanıyordu. ‘Büyük Türkistan’a (tüm Türk halklarının siyasi olarak birbirine bağlanması çağrısı) yönelik saldırıların birçok kişinin haksız yere tutuklanmasına yol açtığı sonucuna vardı. Gelecekte, ‘Büyük Türkistan’a karşı çık’ sloganı artık kullanılmayacaktı. Hem Wang hem de Deng görevden alındı.” Torigian, Joseph. “Xi Jinping’in Babasından Sincan Hakkında Öğrendikleri ve Öğrenmedikleri.” The Diplomat, The Diplomat, 3 Aralık 2019, thediplomat.com/2019/11/what-xi-jinping-learned-and-didnt-learn-from-his-father-about-xinjiang/.
  23. Leibold, James. “Xi Jinping Döneminde Çin’in Etnik Politikası.” Jamestown, 18 Kasım 2016, jamestown.org/program/chinas-ethnic-policy-under-xi-jinping/.
  24. Cook, Sarah. “Bir Freedom House Özel Raporu.” Çin’in Ruhu İçin Savaş, Şubat 2017.
  25. Ruser, Nathan. “Sincan’ın Gözaltı Sistemini Keşfetmek.” Xinjiang Data Project, Eylül 2020.
  26. Soliev, Nodirbek. “Çin: Sincan Eyaleti.” Counter Terrorist Trends and Analyses, cilt. 10, no. 1, 2018, ss. 53–56. JSTOR, www.jstor.org/stable/26349855. Erişim 10 Nisan 2021.
  27. A.g.e.
  28. Shiel, Fergus. “Çin Belgeleri: Uygurlar Kimdir ve Neden Kitlesel Gözaltı?”; “Veri Sızıntısı Çin’in Hapishane Kamplarında Uygurların Beynini Nasıl Yıkadığını Ortaya Koyuyor.” BBC News, BBC, 24 Kasım 2019, www.bbc.com/news/world-asia-china-50511063.
  29. Nebehay, Stephanie. “BM, Çin’in Milyonlarca Uygur’u Gizli Kamplarda Tuttuğuna Dair Güvenilir Raporları Olduğunu Söyledi.” Reuters, Thomson Reuters, 12 Ağustos 2018.; DeHahn, Patrick. “Çin’de Hapsedilen 1,5 Milyon Müslüman Sayısına Nasıl Ulaştık?” Quartz, Quartz, 4 Temmuz 2019, qz.com/1599393/how-researchers-estimate-1-million-uighurs-are-detained-in-xinjiang/.
  30. Phillips, Tom. “Çin’in ‘Yeniden Eğitim Kamplarında En Az 120.000 Uygur’u Tuttuğu’.” The Guardian, Guardian News and Media, 25 Ocak 2018.
  31. “Sincan: Çin ‘Eğitim’ Kamplarını Savunuyor.” BBC News, BBC, 17 Eylül 2020, www.bbc.com/news/world-asia-china-54195325#:~:text=China%20has%20long%20insisted%20that,%22re%2Deducation%22%20centres.
  32. Graham-Harrison, Emma. “Çalışma: Çin Sincan’da 380 Toplama Kampı İnşa Etti.” The Guardian, Guardian News and Media, 23 Eylül 2020, www.theguardian.com/world/2020/sep/24/china-has-built-380-internment-camps-in-xinjiang-study-finds.
  33. “关于《阿图什市职业技能教育培训服务中心建设项目环境影响报告表》的审批意见.” [‘Artuş Şehri Mesleki Beceri Eğitim ve Öğretim Hizmet Merkezi İnşaat Projesi Çevresel Etki Raporu Formu’nun Onay Görüşü Hakkında] 阿图什市人民政府 [Artuş Şehri Halk Hükümeti], 新疆阿图什市人民政府办公室 [Sincan Artuş Şehri Halk Hükümeti Ofisi], 21 Şubat 2018, web.archive.org/web/20180706221430/http://www.xjats.gov.cn/P/C/1736.htm.; Ruser, Nathan. “Sincan’ın Gözaltı Tesislerini Keşfetmek.” The Xinjiang Data Project, Australian Strategic Policy Institute, 24 Eylül 2020, xjdp.aspi.org.au/explainers/exploring-xinjiangs-detention-facilities/.
  34. Introvigne, Massimo. “Yingye’er Yeniden Eğitim Kampı Hapishane Gibi Yönetiliyor.” Bitter Winter, 18 Ocak 2019, bitterwinter.org/yingyeer-re-education-camp-managed-like-prison/.
  35. Gaouette, Nicole, ve Jennifer Hansler. “ABD İnsan Hakları Raporu Kaşıkçı Cinayetine Dikkat Çekiyor, Suudi Prens’ten Bahsetmekten Kaçınıyor.” CNN, Cable News Network, 13 Mart 2019, www.cnn.com/2019/03/13/politics/human-rights-2018-state-department/index.html.
  36. Hurd, Hilary. “Çin’in Sincan’daki Uygurlara Karşı İnsan Hakları İhlalleri.” Chinese Human Rights Defenders, 2018, www.nchrd.org/2018/12/chinas-human-rights-abuses-against-Uyghurs-in-xinjiang/.
  37. Gaouette, Nicole, ve Jennifer Hansler.
  38. RFA Staff. “Sincan’ın Hotan Bölgesindeki Uygurların Neredeyse Yarısı Yeniden Eğitim Kampları İçin Hedef Alındı.” Radio Free Asia, Radio Free Asia, 9 Ekim 2017, www.rfa.org/english/news/uighur/camps-10092017164000.html.
  39. A.g.e.
  40. Kuo, Lily. “’Bir Kampa Girersen Asla Çıkamazsın’: Çin’in İslam’a Karşı Savaşının İç Yüzü.” The Guardian, Guardian News and Media, 11 Ocak 2019, www.theguardian.com/world/2019/jan/11/if-you-enter-a-camp-you-never-come-out-inside-chinas-war-on-islam.;
  41. Uykusuzluğun anksiyete, depresyon ve kalp hastalığına neden olduğu ve kanser, felç ve demans risklerini artırdığı kanıtlanmıştır. Lindholm, Marika, ve diğerleri. “Uykusuzluk Zihinsel Sağlığınıza Nasıl Zarar Verir.” Talkspace, 28 Eylül 2018, www.talkspace.com/blog/sleep-deprivation-hurts-mental-health/#.; Regencia, Ted. “Sincan’dan Kaçış: Müslüman Uygurlar Çin Zulmünü Anlatıyor.” China | Al Jazeera, Al Jazeera, 10 Eylül 2018, www.aljazeera.com/indepth/features/escape-xinjiang-muslim-Uyghurs-speak-china-persecution-180907125030717.html.
  42. Regencia, Ted.
  43. Tuvaleti özel olarak kullanamamak insanları onur duygusundan yoksun bırakır ve insanlıktan çıkarır. Bu gibi koşulların insanların zihinsel durumunu istikrarsızlaştırdığı ve TSSB’ye neden olabileceği kanıtlanmıştır. National Collaborating Centre for Mental Health (UK). Travma Sonrası Stres Bozukluğu: Birincil ve İkincil Bakımda Yetişkinlerde ve Çocuklarda TSSB’nin Yönetimi. Leicester (UK): Gaskell; 2005. (NICE Klinik Kılavuzları, No. 26.) 2, Travma sonrası stres bozukluğu.; Novgorodoff, Danica, ve Ben Mauk.
  44. Rivers, Matt. “Eski Sincan Öğretmeni Kitlesel Gözaltı Merkezlerinde Beyin Yıkama ve İstismar İddialarında Bulundu.” CNN, Cable News Network, 10 Mayıs 2019, www.cnn.com/2019/05/09/asia/xinjiang-china-kazakhstan-detention-intl/index.html.
  45. Ferris-Rotman, Amie. “Kürtajlar, RİA’lar ve Cinsel Aşağılama: Çin’den Kazakistan’a Kaçan Müslüman Kadınlar Yaşadıklarını Anlatıyor.” The Washington Post, WP Company, 5 Ekim 2019.
  46. “Röportaj: Çin’in ‘Büyük Birader’ Uygulaması.” Human Rights Watch, 28 Ekim 2020, www.hrw.org/news/2019/05/01/interview-chinas-big-brother-app.
  47. Buckley, Chris, ve Paul Mozur. “Çin, Azınlıkları Bastırmak İçin Yüksek Teknolojili Gözetimi Nasıl Kullanıyor.” The New York Times, The New York Times, 22 Mayıs 2019.
  48. Buckley, Chris, ve Austin Ramzy. “Çin’in Müslüman Azınlıkları Bir İşçi Ordusuna Dönüştürme Hamlesinin İç Yüzü.” The New York Times, The New York Times, 30 Aralık 2019, www.nytimes.com/2019/12/30/world/asia/china-xinjiang-muslims-labor.html.
  49. Wang, Maya. “Çin: Ziyaretçi Yetkililer Müslüman Bölgesindeki Evleri İşgal Ediyor.” Human Rights Watch, 28 Ekim 2020, www.hrw.org/news/2018/05/13/china-visiting-officials-occupy-homes-muslim-region.
  50. Ruser, Nathan, ve diğerleri. “Kültürel Silme.” The Xinjiang Data Project, 25 Eylül 2020, xjdp.aspi.org.au/explainers/cultural-erasure/.
  51. A.g.e.
  52. 荣 启涵. “中国伊斯兰教协会‘四进’清真寺活动在京启动.” [Çin İslam Derneği’nin ‘Dört Giriş’ Cami Etkinliği Pekin’de Başladı.] 澎湃 [The Paper], 澎湃新闻, 18 Mayıs 2018, www.thepaper.cn/newsDetail_forward_2138855.; Lin, Yijiang. “Çinlileştirme Kiliseleri ÇKP Kulüplerine Dönüştürüyor.” Bitter Winter, 17 Mart 2019, bitterwinter.org/sinicization-turns-churches-into-ccp-clubs/.
  53. https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/Appeal-Ratification-Genocide-FactSheet_final.pdf
  54. https://legal.un.org/ilc/reports/2019/english/chp5.pdf.
  55. BM Genel Kurulu, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, 9 Aralık 1948, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 78.
  56. https://www.cfr.org/backgrounder/chinas-repression-uyghurs-xinjiang.
  57. Savcı v. Kupreskic ve diğerleri. (Yargılama Kararı), IT-95-16-T, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 14 Ocak 2000, erişim adresi: https://www.refworld.org/cases,ICTY,40276c634.html.
  58. Madde 30(1) şöyle der: ‘Aksi belirtilmedikçe, bir kişi, Mahkemenin yargı yetkisi dahilindeki bir suçtan yalnızca maddi unsurlar kasıt ve bilgiyle işlenmişse cezai olarak sorumlu ve cezalandırılabilir.’; Madde 30(3) şöyle der: ‘Bu maddenin amaçları doğrultusunda, “bilgi”, bir durumun var olduğunun veya bir sonucun olayların normal akışında meydana geleceğinin farkında olma anlamına gelir. “Bilmek” ve “bilerek” buna göre yorumlanacaktır.’
  59. Otto Triffterer, ‘Tüm Soykırım Suç Tipleri için Aynı Nitelikteki ‘Suç Unsurları’ Taslağı Üzerine Kriminal-Politik ve Dogmatik Değerlendirmeler’, Bernd Schu¨nemann ve diğerleri (ed.), Claus Roxin’in 70. Doğum Günü Anısına Armağan, 15 Mayıs 2001, Beck, Münih, 2001, ss. 1438ff.
  60. Savcı v. Milomir Stakic´, Yargılama Kararı, Dava No. IT-97-24-T, 31 Temmuz 2003, para. 520. Ayrıca bakınız Savcı v. Omar Hassan Ahmad Al Bashir, yukarıdaki not 1, para 119ff, ki bu özünde, soykırımı bir (somut) tehlike suçu olarak nitelendirir (para. 124: ‘ilgili davranış, hedeflenen grubun varlığına somut bir tehdit oluşturduğunda tamamlanmış olur …’).
  61. Savcı v. Jean-Paul Akayesu, Yargılama Kararı, Dava No. ICTR-96-4-T, 2 Eylül 1998, para. 498.
  62. A.g.e, para. 518.
  63. A.g.e.
  64. Savcı v. Goran Jelisic, Savcının Duruşma Öncesi Mütalaası, Dava No. IT-95-10-PT, 19 Kasım 1998, para. 3.1 (fail, işlenen eylemlerin bir grubu kısmen veya tamamen yok edeceği ‘muhtemel sonucunu biliyordu’).; Savcı v. Radislav Krstic, TJ, yukarıdaki not 29, para. 569 (grubun yok edilmesini ‘bilinçli olarak arzuladı’ veya ‘eylemlerinin yok ettiğini biliyordu’).
  65. Birleşmiş Milletler Soykırımın Önlenmesi ve Koruma Sorumluluğu Ofisi. “Rehber Not 1: Bir Duruma Ne Zaman ‘Soykırım’ Olarak Atıfta Bulunulmalı.” Birleşmiş Milletler.
  66. Savcı v. Goran Jelisić, Dava No. IT-95-10-T, Karar (TC), 14 Aralık 1999, para. 70.; Aynı sonuca Savcı v. Ignace Bagilishema, Dava No. ICTR-95-1A-T, Karar (TC), 7 Haziran 2001, para. 65’te de varılmıştır: “[…] Dahası, soykırım failleri, hedeflenen grubu, grubun genel olarak veya toplumun diğer kesimleri tarafından paylaşılan anlayışlarına tam olarak uymayan şekillerde nitelendirebilirler. Böyle bir durumda, Daire, delillere göre, eğer bir kurban fail tarafından korunan bir gruba ait olarak algılanıyorsa, kurbanın soykırım amaçları doğrultusunda Daire tarafından korunan grubun bir üyesi olarak kabul edilebileceği görüşündedir.”
  67. Ramzy, Austin, ve Chris Buckley. “’Kesinlikle Merhamet Yok’: Sızdırılan Dosyalar Çin’in Müslümanların Kitlesel Gözaltılarını Nasıl Organize Ettiğini Ortaya Koyuyor.” The New York Times, The New York Times, 16 Kasım 2019, www.nytimes.com/interactive/2019/11/16/world/asia/china-xinjiang-documents.html.
  68. A.g.e.
  69. “Belge: Çinli Yetkililer Aileleri Kamplara Alınan Çocuklara Ne Söyledi.” The New York Times, The New York Times, 16 Kasım 2019.
  70. Pompeo, Michael. “Dışişleri Bakanı’nın Sincan’daki Zulümlere İlişkin Tespiti.” U.S. Department of State, 19 Ocak 2021.
  71. Ramzy, Austin, ve Chris Buckley.
  72. Birleşmiş Milletler Kararı 96 (I). “Soykırım Suçu.” 11 Aralık 1946.
  73. Ethan R. Ice, Kitap Notu, 21. Yüzyılda Uluslararası Ceza Hukuku: Darfur’da Soykırım Suçu, 38 Denv. J. Int’l L. & Pol’y 193 (2009).
  74. RFA Staff. “Bir Sincan Toplama Kampında En Az 150 Tutuklu Öldü: Polis Memuru.” Radio Free Asia, Radio Free Asia, 29 Ekim 2019, www.rfa.org/english/news/uighur/deaths-10292019181322.html.; “Uygur Müslümanlar Yeniden Eğitim Kamplarında Ölüyor, Psikiyatri Hastanelerinde Deliriyor.” Asia News, 26 Nisan 2018, asianews.it/news-en/Uyghur-Muslims-die-in-re-education-camps,-go-crazy-in-psychiatric-hospitals-43612.html.; Aytekin, Emre. “Çin İşkencesinin İslam Alimini Öldürdüğü İddia Ediliyor.” Anadolu Ajansı, 6 Ağustos 2018, www.aa.com.tr/en/asia-pacific/chinese-torture-allegedly-kills-islamic-scholar/1169454.
  75. Werleman, CJ. “’Ölüm Her Yerde’: Milyonlarca Uygur Daha Kayıp.” Byline Times, 25 Ağustos 2020, bylinetimes.com/2020/08/24/death-is-everywhere-millions-more-uighurs-missing/.
  76. Davidson, Helen. “Çin, Ailesinin Sincan Kamplarında Tutulduğunu Söylediği Uygur Adamın Ölümünü Doğruladı.” The Guardian, Guardian News and Media, 2 Ekim 2020, www.theguardian.com/world/2020/oct/02/china-confirms-death-of-uighur-man-whose-family-says-was-held-in-xinjiang-camps.
  77. Maizland, Lindsay. “Çin’in Sincan’daki Uygurlara Yönelik Baskısı.” Council on Foreign Relations, Council on Foreign Relations, 1 Mart 2021, www.cfr.org/backgrounder/chinas-repression-uyghurs-xinjiang.
  78. Savcı v. Jean-Paul Akayesu, Dava No. ICTR-96-4-T, Karar (TC), 2 Eylül 1998, para. 504.
  79. Savcı v. Radoslav Brđanin, Dava No. IT-99-36-T, Karar (TC), 1 Eylül 2004, para. 744.
  80. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Bosna-Hersek v. Yugoslavya (Sırbistan ve Karadağ)); Mahkemenin Geçici Tedbirler Üzerine Kararı, Uluslararası Adalet Divanı (ICJ), 13 Eylül 1993, erişim adresi: https://www.refworld.org/cases,ICJ,3ae6b6721c.html.
  81. Üç aylık gözaltından sonra Turson’a oğullarından birinin bir hastanede öldüğü söylendi, ancak neden ilk etapta hastaneye kaldırıldığına dair bir sebep verilmedi. Watson, Ivan, ve Ben Westcott. “Uygur Mülteci Çin’in Sincan Kamplarındaki Ölüm ve Korkuyu Anlatıyor.” CNN, Cable News Network, 21 Ocak 2019, www.cnn.com/2019/01/18/asia/uighur-china-detention-center-intl/index.html.
  82. Watson, Ivan, ve Ben Westcott.
  83. Danilova, Maria. “Kadın Çin Gözaltı Kampında İşkence ve Dayakları Anlatıyor.” AP NEWS, Associated Press, 27 Kasım 2018, apnews.com/61cdf7f5dfc34575aa643523b3c6b3fe.
  84. Gunter, Joel, ve diğerleri. “’Hedefleri Herkesi Yok Etmek’: Uygur Kamp Tutukluları Sistematik Tecavüz İddia Ediyor.” BBC News, BBC, 2 Şubat 2021, www.bbc.com/news/world-asia-china-55794071.
  85. A.g.e.
  86. “Uygur Müslümanlar Yeniden Eğitim Kamplarında Ölüyor, Psikiyatri Hastanelerinde Deliriyor.” Asia News.
  87. Goldfarb, Kara. “Çin, Müslümanları ‘Yeniden Eğitim Kamplarında’ Alkol İçmeye ve Domuz Eti Yemeye Zorluyor.” All That’s Interesting, All That’s Interesting, 18 Mayıs 2018, allthatsinteresting.com/reeducation-camps-muslims-china.
  88. Novgorodoff, Danica, ve Ben Mauk. “Hava Durumu Raporları: Sincan’dan Sesler.” Believer Magazine, 1 Ekim 2019, believermag.com/weather-reports-voices-from-xinjiang/.
  89. Rivers, Matt. “Eski Sincan Öğretmeni Kitlesel Gözaltı Merkezlerinde Beyin Yıkama ve İstismar İddialarında Bulundu.” CNN, Cable News Network, 10 Mayıs 2019, www.cnn.com/2019/05/09/asia/xinjiang-china-kazakhstan-detention-intl/index.html.
  90. Goldfarb, Kara.
  91. “Kişisel onura yönelik saldırıları, özellikle aşağılayıcı ve onur kırıcı muameleyi” yasaklayan Madde 3; Cenevre Sözleşmesi IV Madde 147; Ek Protokol I Madde 85(4)(c); ve Ek Protokol II Madde 4(1) ve 4(2)(a). 3 Aralık 1992 tarihli bir muhtırada ve Roma’da Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Kurulması Konferansı’na Temmuz 1998’de yaptığı tavsiyelerde, ICRC, dört Cenevre Sözleşmesi’nin her birinde ağır bir ihlal olarak sınıflandırılan “kasten büyük acıya veya vücuda veya sağlığa ciddi zarara neden olma” eyleminin tecavüz suçunu içerdiğini doğrulamıştır.
  92. 10 Sayılı Kontrol Konseyi Yasası uyarınca Nuernberg Askeri Mahkemeleri önündeki savaş suçlularının yargılanmaları, Nuernberg, Ekim -Nisan 1949. [Washington, D.C.: U.S. G.P.O., 1953’e kadar, 1949] Web.. Kongre Kütüphanesi’nden alınmıştır, <lccn.loc.gov/2011525364>.
  93. Savcı v. Anto Furundzija (Yargılama Kararı), IT-95-17/1-T, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 10 Aralık 1998.
  94. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 598.
  95. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 731.
  96. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 688.
  97. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 597.
  98. Vartan, Starre. “Tecavüzün Ömür Boyu Süren Sonuçları.” Pacific Standard, 15 Aralık 2014, psmag.com/social-justice/lifelong-consequences-rape-96056.
  99. Ayrıca şöyle diyor: “sadece tecavüz etmiyorlar, aynı zamanda vücudunuzun her yerini ısırıyorlar, insan mı hayvan mı olduklarını bilemiyorsunuz. Vücudun hiçbir yerini esirgemediler, her yeri ısırıp korkunç izler bıraktılar. Bakması iğrençti. Bunu üç kez yaşadım. Ve size eziyet eden tek bir kişi değil, tek bir avcı değil. Her seferinde iki veya üç erkek vardı.” Gunter, Joel, ve diğerleri.
  100. A.g.e.
  101. A.g.e.
  102. A.g.e.
  103. A.g.e.
  104. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 731.
  105. “Bu Tüzüğün amaçları doğrultusunda, “insanlığa karşı suç”, herhangi bir sivil nüfusa yönelik yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak, saldırının bilgisiyle işlendiğinde aşağıdaki eylemlerden herhangi biri anlamına gelir: g. Tecavüz, cinsel kölelik, zorla fuhuş, zorla hamilelik, zorla kısırlaştırma veya karşılaştırılabilir ağırlıkta diğer cinsel şiddet biçimleri;” Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 2187, No. 38544.
  106. “Kanlı Hasat/Katliam: Bir Güncelleme” s.424 Yazarlar: David Kilgour, Ethan Gutmann, ve David Matas, 22 Haziran 2016.
  107. Budiani-Saberi, D. A., ve F. L. Delmonico. “Organ Ticareti ve Nakil Turizmi: Küresel Gerçekler Üzerine bir Yorum.” American Journal of Transplantation, cilt. 8, no. 5, 2008, ss. 925–929., doi:10.1111/j.1600-6143.2008.02200.x.
  108. Xu, Hailin. “Çin’in Organ Bağış Oranı Dünyanın En Düşüklerinden Biri.” Global Times, 2 Ağustos 2018, www.globaltimes.cn/content/1113632.shtml.
  109. Rhodes R, Schiano T. Çin’de nakil turizmi: iki naklin hikayesi. Am J Bioeth. 2010 Şubat;10(2):3-11. doi: 10.1080/15265160903558781. PMID: 20131159.
  110. Biggins, Scott W ve diğerleri. “Çin’e nakil turizmi: yerel hasta bakım kararları üzerindeki etkisi.” Clinical transplantation cilt. 23,6 (2009): 831-8. doi:10.1111/j.1399-0012.2008.00949.x
  111. Dockrill, Peter. “Çin’in Organ Nakilleri ve Mahkumlarla İlgili En Kötü Korkuları Az Önce Doğrulandı.” ScienceAlert, 19 Haziran 2019, www.sciencealert.com/our-worst-fears-about-where-china-s-human-organs-come-from-were-just-confirmed.
  112. Stavrou, David. “Çin’in ‘XXX Dosyaları’: ‘Her Yıl 25 Bin Kişi Kayboluyor, Organları Toplanıyor’.” Haaretz.com, Haaretz, 4 Aralık 2020.; 黄洁夫：死囚可否捐器官是伪命题 《北京青年报》, 2015年11月23日。 [Huang Jiefu: İdam mahkumlarının organ bağışlayıp bağışlayamayacağı yanlış bir önermedir, Beijing Youth Daily, 23 Kasım 2015].
  113. Akayesu, (Yargılama Dairesi), 2 Eylül 1998, para. 505-506.
  114. A.g.e.; Ayrıca bakınız Rutaganda, (Yargılama Dairesi), 6 Aralık 1999, para. 52; Musema, (Yargılama Dairesi), 27 Ocak 2000, para. 157.
  115. Kayishema ve Ruzindana, (Yargılama Dairesi), 21 Mayıs 1999, para. 115-116.
  116. A.g.e.
  117. A.g.e.
  118. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 507.
  119. Dava No. ICTR-96-4-T, para. 508.
  120. Ferris-Rotman, Amie.
  121. Eski bir tutuklu, geceleri gardiyanların genç, bekar kızları uzun bir süre için götürüp, genellikle gecenin bir yarısı geri getirdiklerini bildiriyor. Kızlar geri döndüğünde, “herhangi bir normal insan ne tür bir işkenceden geçtiklerini görebilir. Geri geldiklerinde farklı bir insana dönüşüyorlar. Sanırım onlara her türlü işkenceyi yapıyorlar ve cinsel istismarda bulunuyorlar.” Rivers, Matt. “Eski Sincan Öğretmeni Kitlesel Gözaltı Merkezlerinde Beyin Yıkama ve İstismar İddialarında Bulundu.” CNN, Cable News Network, 10 Mayıs 2019, www.cnn.com/2019/05/09/asia/xinjiang-china-kazakhstan-detention-intl/index.html.
  122. Ioanes, Ellen. “Tecavüz, Tıbbi Deneyler ve Zorla Kürtajlar: Bir Kadın Sincan Toplama Kamplarının Dehşetini Anlatıyor.” Business Insider, Business Insider, 22 Ekim 2019, www.businessinsider.com/muslim-woman-describes-horrors-of-chinese-concentration-camp-2019-10.
  123. A.g.e.
  124. Ferris-Rotman, Amie.
  125. Zenz, Adrian. “Kısırlaştırmalar, RİA’lar ve Zorunlu Doğum Önleme: ÇKP’nin Sincan’daki Uygur Doğum Oranlarını Bastırma Kampanyası.” Jamestown, 22 Temmuz 2020, jamestown.org/program/sterilizations-iuds-and-mandatory-birth-control-the-ccps-campaign-to-suppress-uighur-birth-rates-in-xinjiang/.
  126. A.g.e.
  127. A.g.e.
  128. Ordonez, Victor. “Çin Büyükelçiliği’nin Uygurlar ve Doğum Oranı Hakkındaki Tweeti Anında Kınama Topladı.” ABC News, ABC News Network, 8 Ocak 2021, abcnews.go.com/International/chinese-embassy-tweet-uighurs-birth-rate-draws-instant/story?id=75118569.
  129. A.g.e.
  130. Hui, Mary. “Çin, Uygur Kadınlarını ‘Bebek Yapma Makineleri’ Olmaktan Kurtardığı İçin Kendini Övdü.” Quartz, Quartz, 8 Ocak 2021, qz.com/1954520/china-says-it-saved-uyghur-women-from-being-baby-making-machines/.
  131. BM İnsan Hakları Komisyonu, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme., 7 Mart 1990, E/CN.4/RES/1990/74.
  132. Savcı v. Milorad Krnojelac, Dava No. IT-97-25-T, Karar (TC), 15 Mart 2002, para. 476.
  133. Zenz, Adrian. “Köklerini Kırın: Sincan’daki Çin’in Ebeveyn-Çocuk Ayırma Kampanyasına Dair Kanıtlar.” Journal of Political Risk, cilt. 7, no. 7, 4 Temmuz 2019.
  134. “Çin: Sincan’daki Baskıda Yakalanan Çocuklar.” Human Rights Watch, 16 Ekim 2018, www.hrw.org/news/2018/10/16/china-children-caught-xinjiang-crackdown#.
  135. “Barışı, İstikrarı Korumak Sincan İçin İnsan Hakları Gündeminin Başında Yer Alıyor.” Global Times, 12 Ağustos 2018, www.globaltimes.cn/content/1115022.shtml.
  136. Wang, Maya. “‘İdeolojik Virüsleri Yok Etmek.’” Human Rights Watch, 3 Ağustos 2020, www.hrw.org/report/2018/09/09/eradicating-ideological-viruses/chinas-campaign-repression-against-xinjiangs.
  137. Zenz, Adrian. “Sincan’ın Hızla Gelişen Güvenlik Devleti.” Jamestown, 15 Mart 2017, jamestown.org/program/xinjiangs-rapidly-evolving-security-state/.;Zenz, Adrian. “Chen Quanguo: Pekin’in Tibet ve Sincan’daki Güvenlikleştirme Stratejisinin Arkasındaki Güçlü Adam.” Jamestown, 21 Eylül 2017, jamestown.org/program/chen-quanguo-the-strongman-behind-beijings-securitization-strategy-in-tibet-and-xinjiang/.
  138. 中华人民共和国, 第十二届全国人民代表大会. 中华人民共和国反恐怖主义法, 2016年1月1日. [Çin Halk Cumhuriyeti, Onikinci Ulusal Halk Kongresi. Çin Halk Cumhuriyeti Terörle Mücadele Yasası, 1 Ocak 2016].
  139. 孙, 玉庆. “İlgili Hikayeler.” Sincan ‘Üç Şer Gücü’ne Karşı Sert Önlemler Alacak|Siyaset|chinadaily.com.cn, 6 Mart 2012, www.chinadaily.com.cn/china/2012-03/06/content_14766900.htm.
  140. Çin Halk Cumhuriyeti, Onikinci Halk Kongresi Daimi Komitesi, Sincan Uygur Özerk Bölgesi için, Sincan Uygur Özerk Bölgesi Aşırıcılıktan Arındırma Yönetmeliği, 29 Mart 2017.
  141. Wang, Maya.
  142. Doyon, Jerome. “Sincan’da ‘Aşırıcılıkla Mücadele’: Çin’in Toplum Odaklı Terörle Mücadele Taktiklerini Anlamak.” War on the Rocks, 14 Ocak 2019, warontherocks.com/2019/01/counter-extremism-in-xinjiang-understanding-chinas-community-focused-counter-terrorism-tactics/.
  143. Hoshur, Shohret. “Çinli Yetkililer Sincan’ın Kaşgar Kentindeki En Zengin Dört Uygur’u Yeni Bir Tasfiye ile Hapse Attı.” Radio Free Asia, 5 Ocak 2018, www.rfa.org/english/news/uyghur/wealthiest-01052018144327.html.
  144. Di, Lan. “Ülkemizin ‘Terörle Mücadele Yasası’nda ‘Aşırıcılıktan Arındırma ve Aşırıcılıkla Mücadele’ Üzerine.” 铁道警察学院学报, 31 Mayıs 2017, ss. 50–56., doi: 10.3969/j.issn.1009-3192.2017.01.006.
  145. “Doğu Türkistan” Örgütleri Tarafından Gerçekleştirilen Terör Faaliyetleri ve Usame bin Ladin ve Taliban ile Bağlantıları, Çin Halk Cumhuriyeti’nin BM Daimi Temsilciliği, 29 Kasım 2001.
  146. “Çin Müslümanlara Karşı Yardım İstiyor,” Associated Press, 11 Ekim 2001.
  147. “‘Doğu Türkistan’ Terör Güçleri Cezasız Kalamaz,” 21 Ocak 2002, Devlet Konseyi Enformasyon Ofisi tarafından yayınlandı, [çevrimiçi] http://www.china-un.ch/eng/23949.html. [国务院新闻办，“东突”恐怖势力难脱罪责,”2002年1月21日, http://news.sohu.com/74/76/news147717674.shtml].
  148. A.g.e.
  149. “ABD, Çin Terörizme Karşı Duruyor: Başkan Bush ve Başkan Jiang Zemin’in Konuşmaları,” Şanghay, Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki Batı Banliyö Konuk Evi’nde basın toplantısı.
  150. Çin Halk Cumhuriyeti, Dışişleri Bakanlığı. “Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hua Chunying’in Düzenli Basın Toplantısı.” Çin Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 24 Ekim 2018.
  151. Cumming-bruce, Nick. “’Öyle Bir Şey Yok’: Çin, BM’nin Uygur Gözaltı Kampları Raporlarını Yalanladı.” The New York Times, The New York Times, 13 Ağustos 2018, www.nytimes.com/2018/08/13/world/asia/china-xinjiang-un.html.
  152. Altay, Kuzzat. “Erdoğan Uygurları Neden Terk Etti.” Foreign Policy, Foreign Policy, 3 Mart 2021, foreignpolicy.com/2021/03/02/why-erdogan-has-abandoned-the-uyghurs/?utm_source=PostUp&utm_medium=email&utm_campaign=30788&utm_term=Editors+%20Picks+OC&%3Ftpcc=30788.
  153. A.g.e.
  154. A.g.e.
  155. Huang, Kristin. “Çin, ‘Terörle Mücadele’ Hamlesiyle Türkiye İade Anlaşmasını Onayladı.” South China Morning Post, 29 Aralık 2020, www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3115592/china-ratifies-turkey-extradition-deal-push-combat-terrorism.
  156. Türkiye’nin kendisi de ayrılıkçı hareketlerden korkuyor – Kürt nüfusu on yıllardır bağımsızlık ilan etmeye çalışıyor ve Irak ve Suriye’de de önemli Kürt nüfuslarının bulunduğu siyasi istikrarsızlık ile Türkiye’de ayrılıkçı bir Kürt hareketi endişesi artıyor. Bradshaw, James. “Türkiye’nin Otuz Yıllık Soykırımı.” MercatorNet, 8 Nisan 2021, mercatornet.com/turkeys-thirty-year-genocide/71203/.
  157. Meesala, Shriya. “Çin’in Sincan Eyaletindeki Müslüman Uygur Yıkımı ve Kültürel Soykırım.” UAB Institute for Human Rights Blog, 30 Ekim 2020, sites.uab.edu/humanrights/2020/11/09/the-muslim-uyghur-devastation-and-cultural-genocide-in-the-xinjiang-province-of-china/.
  158. Borger, Julian. “Mike Pompeo, Çin’in Uygurlara Muamelesini ‘Soykırım’ Olarak İlan Etti.” The Guardian, Guardian News and Media, 19 Ocak 2021, www.theguardian.com/world/2021/jan/19/mike-pompeo-china-uighur-genocide-sanctions-xinjiang.
  159. “Hollanda Parlamentosu, Çin’in Uygurlara Muamelesinin Soykırım Olduğunu Söyledi.” Human Rights News | Al Jazeera, Al Jazeera, 26 Şubat 2021, www.aljazeera.com/news/2021/2/26/dutch-parliament-says-chinas-treatment-of-uighurs-is-genocide.
  160. Sızdırılan resmi belgeler, Çinli yetkililerin şu anda Sincan’da yaşayan Uygurları ülke geneline yerleşmeye zorladığını göstermektedir. Bu, Sincan’daki Uygur etkisini ortadan kaldırma ve “Uygur azınlıkları asimile etme” girişimidir. Ne kadar Uygur’un taşındığına dair bir tahmin yoktur ve Çin hükümeti yorum yapmayı reddetmiştir. Bostock, Bill. “Sızdırılan Çin Raporu, Uygurları Anavatanlarının Demografisini Değiştirmek İçin Binlerce Mil Uzaktaki İşleri Kabul Etmeye Zorladığını Gösteriyor.” Business Insider, 3 Mart 2021, www.businessinsider.in/politics/world/news/leaked-chinese-report-suggests-it-is-forcing-uighurs-to-take-jobs-thousands-of-miles-away-to-change-the-demographics-of-their-homeland/articleshow/81313419.cms.
  161. Roberts, Sean R. “Sincan’daki Kültürel Soykırımın Kökleri.” Foreign Affairs, 10 Şubat 2021.; Holdstock N. Kültürel soykırıma doğru uzun yürüyüş: Sincan’da yaşanan mevcut dehşete dair haberler ortaya çıkarken, bölge uzmanı yakın tarihine bakıyor. Index on Censorship. 2020;49(4):56-60. doi:10.1177/0306422020981277; Cronin-Furman, Kate. “Çin, Sincan’da Şimdilik Kültürel Soykırımı Seçti.” Foreign Policy, 19 Eylül 2018, foreignpolicy.com/2018/09/19/china-has-chosen-cultural-genocide-in-xinjiang-for-now/.; Meesala, Author Shriya. “Çin’in Sincan Eyaletindeki Müslüman Uygur Yıkımı ve Kültürel Soykırım.” UAB Institute for Human Rights Blog, 30 Ekim 2020.
  162. Uluslararası Adalet Divanı. Resmi Olmayan Basın Bülteni: Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Gambiya v. Myanmar). 23 Ocak 2020.
  163. BM Genel Kurulu, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, 9 Aralık 1948, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 78, s. 277, erişim adresi: https://www.refworld.org/docid/3ae6b3ac0.html [erişim 5 Mart 2021].
  164. “2. Çin Halk Cumhuriyeti, söz konusu Sözleşme’nin IX. maddesine bağlı olmadığını beyan eder.” Çekinceler ve Beyanlar, BM Genel Kurulu, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, 18 Nisan 1983, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 78.
  165. Koroma, Adbul G. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, Yargıç Koroma’nın Muhalefet Şerhi, https://www.legal-tools.org/doc/34abef/pdf.

Seçilmiş Kaynakça

Hukuk ve Davalar

  1. BM Genel Kurulu, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, 9 Aralık 1948, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 78
  2. BM Genel Kurulu, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 20 Kasım 1989, Birleşmiş Milletler, Antlaşmalar Serisi, cilt. 1577, s. 3.
  3. BM Güvenlik Konseyi, Güvenlik Konseyi kararı 955 (1994) [Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Kurulması], 8 Kasım 1994, S/RES/955 (1994)
  4. 3-7 各地、州、市、县(市)分民族人口数.” [Bölgelere, Eyaletlere, Şehirlere ve İlçelere Göre Etnik Nüfus Sayısı], 新疆维吾尔自治区统计局 [Sincan Uygur Özerk Bölgesi İstatistik Bürosu], 15 Mart 2017.
  5. Savcı v. Jean-Paul Akayesu (Yargılama Kararı), ICTR-96-4-T, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTR), 2 Eylül 1998.
  6. Savcı v. Anto Furundzija (Yargılama Kararı), IT-95-17/1-T, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 10 Aralık 1998.
  7. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmeye Çekinceler, Danışma Görüşü, I.C.J. Raporları 1951, s. 15, 23.
  8. Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited, İkinci Aşama, Karar, I.C.J. Raporları 1970, s. 3, 33.
  9. Kuzey Kamerun, Karar, I.C.J. Raporları 1963, s. 15, 29.
  10. Mennecke, Martin, ve Christian J. Tams. Uluslararası Adalet Divanı Önündeki Soykırım Davası. Sicherheit Und Frieden (S F) / Security and Peace, cilt. 25, no. 2, 2007, ss. 71-76. JSTOR, www.jstor.org/stable/24231609.
  11. BM Güvenlik Konseyi, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi Tüzüğü (en son 13 Ekim 2006’da değiştirilmiştir), 8 Kasım 1994, erişim adresi: https://www.refworld.org/docid/3ae6b3952c.html
  12. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 24 (CCPR/C/21/Rev.I/Add.6), 4 Kasım 1994.
  13. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Bosna-Hersek v. Yugoslavya), İlk İtirazlar, Karar, I.C.J. Raporları 1996 (II).
  14. Kongo Topraklarındaki Silahlı Faaliyetler (Yeni Başvuru: 2002) (Kongo Demokratik Cumhuriyeti v. Ruanda), 3 Şubat 2006, I.C.J. (Yargıç Koroma, IX. Maddeye ilişkin çekincelere muhalefet şerhinde mutabık).
  15. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmeye Çekinceler, 20 Kasım 1950, I.C.J. (Yargıç M. Alvarez, IX. Maddeye ilişkin çekincelere muhalefet şerhinde mutabık).
  16. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Gambiya v. Myanmar), 11 Kasım 2019, I.C.J.
  17. Otto Triffterer, ‘Tüm Soykırım Suç Tipleri için Aynı Nitelikteki ‘Suç Unsurları’ Taslağı Üzerine Kriminal-Politik ve Dogmatik Değerlendirmeler’, Bernd Schu¨nemann ve diğerleri (ed.), Claus Roxin’in 70. Doğum Günü Anısına Armağan, 15 Mayıs 2001, Beck, Münih, 2001, ss. 1438ff.
  18. Savcı v. Milomir Stakic´, Yargılama Kararı, Dava No. IT-97-24-T, 31 Temmuz 2003, para. 520.
  19. Savcı v. Goran Jelisic, Savcının Duruşma Öncesi Mütalaası, Dava No. IT-95-10-PT, 19 Kasım 1998, para. 3.1.
  20. Savcı v. Radislav Krstic, TJ, yukarıdaki not 29, para. 569.
  21. Birleşmiş Milletler Soykırımın Önlenmesi ve Koruma Sorumluluğu Ofisi. “Rehber Not 1: Bir Duruma Ne Zaman ‘Soykırım’ Olarak Atıfta Bulunulmalı.” Birleşmiş Milletler.
  22. Pompeo, Michael. “Dışişleri Bakanı’nın Sincan’daki Zulümlere İlişkin Tespiti.” U.S. Department of State, 19 Ocak 2021.
  23. Savcı v. Radoslav Brđanin, Dava No. IT-99-36-T, Karar (TC), 1 Eylül 2004, para. 744.
  24. 10 Sayılı Kontrol Konseyi Yasası uyarınca Nuernberg Askeri Mahkemeleri önündeki savaş suçlularının yargılanmaları, Nuernberg, Ekim -Nisan 1949. [Washington, D.C.: U.S. G.P.O., 1953’e kadar, 1949] Web.. Kongre Kütüphanesi’nden alınmıştır, <lccn.loc.gov/2011525364>.
  25. Savcı v. Anto Furundzija (Yargılama Kararı), IT-95-17/1-T, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), 10 Aralık 1998.
  26. Dava No. ICTR-96-4-T.
  27. Falun Gong, Çin’de Organ Toplama ve Bağımsız bir Kongre Soruşturması için İnsan Hakları Davası: H Comm. Uluslararası İlişkiler Gözetim ve Soruşturma Alt Komitesi Önündeki Duruşma, 109. Kongre (2006).
  28. İsrail Başsavcısı v. Adolf Eichmann, Karar (Kudüs Bölge Mahkemesi) (1968) 36 ILR 5, para. 159 (ss. 201-202).
  29. Amerika Birleşik Devletleri v. Ulrich Greifelt ve diğerleri., (1948) 13 LRTWC 1 (Amerika Birleşik Devletleri Askeri Mahkemesi), s. 17, s. 28.
  30. Savcı v. Milorad Krnojelac, Dava No. IT-97-25-T, Karar (TC), 15 Mart 2002, para. 476.
  31. 中华人民共和国, 第十二届全国人民代表大会. 中华人民共和国反恐怖主义法, 2016年1月1日. [Çin Halk Cumhuriyeti, Onikinci Ulusal Halk Kongresi. Çin Halk Cumhuriyeti Terörle Mücadele Yasası, 1 Ocak 2016].
  32. Çin Halk Cumhuriyeti, Onikinci Halk Kongresi Daimi Komitesi, Sincan Uygur Özerk Bölgesi için, Sincan Uygur Özerk Bölgesi Aşırıcılıktan Arındırma Yönetmeliği, 29 Mart 2017.
  33. “ABD, Çin Terörizme Karşı Duruyor: Başkan Bush ve Başkan Jiang Zemin’in Konuşmaları,” Şanghay, Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki Batı Banliyö Konuk Evi’nde basın toplantısı.
  34. Çin Halk Cumhuriyeti, Dışişleri Bakanlığı. “Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hua Chunying’in Düzenli Basın Toplantısı.” Çin Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 24 Ekim 2018.
  35. Uluslararası Adalet Divanı. Resmi Olmayan Basın Bülteni: Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Gambiya v. Myanmar). 23 Ocak 2020.
  36. Koroma, Adbul G. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme, Yargıç Koroma’nın Muhalefet Şerhi, https://www.legal-tools.org/doc/34abef/pdf.

Diğer

  1. 2000年人口普查中国民族人口资料 [Yıl 2000 Çin nüfus sayımı materyalleri: Etnik gruplar nüfusu]. Nationalities Publishing House. Eylül 2003. ISBN 7-105-05425-5.
    1. Çin nüfus sayımı verileri

Akademik Literatür:

Hukuk Dışı Dergi Makaleleri

  1. Buang, Sa’eda; Chew, Phyllis Ghim-Lian (9 Mayıs 2014). 21. Yüzyılda Müslüman Eğitimi: Asya Perspektifleri. Routledge. s. 75. ISBN 9781317815006.
  2. Bovingdon, Gardner. “Sincan’da Özerklik: Han Milliyetçisi Zorunluluklar ve Uygur Hoşnutsuzluğu.” Washington, D.C.: East-West Center, cilt. 11, 2004. Politika Çalışmaları.
  3. Bovingdon, Gardner. “O Kadar da Sessiz Olmayan Çoğunluk: Sincan’da Han Yönetimine Karşı Uygur Direnişi.” Modern China, cilt. 28, no. 1, 2002, ss. 39-78. JSTOR, www.jstor.org/stable/3181331.
  4. Singh, Arvinder. “Çin’in ‘Batı’ya Git’ Kampanyasını Anlamak.” China Report, cilt. 38, no. 1, 2002, ss. 121–127., doi:10.1177/000944550203800117.
  5. Chung, Chien-peng. “Çin’in ‘Teröre Karşı Savaşı’: 11 Eylül ve Uygur Ayrılıkçılığı.” Foreign Affairs, cilt. 81, no. 4, 2002, ss. 8–12. JSTOR, www.jstor.org/stable/20033235.
  6. SINGH, BHAVNA. SİNCAN’DA ETNİSİTE, AYRILIKÇILIK VE TERÖRİZM: ÇİN’İN ÜÇLÜ ÇIKMAZI. Institute of Peace and Conflict Studies, 2010, www.jstor.org/stable/resrep09274.
  7. Joniak-Lüthi, Agnieszka. “Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ne Han Göçü: Devlet Planları ve Göçmenlerin Stratejileri Arasında.” Zeitschrift Für Ethnologie, cilt. 138, no. 2, 2013, ss. 155-174. JSTOR, www.jstor.org/stable/24364952.
  8. Pittman, Don Alvin (2001). Modern Bir Çin Budizmine Doğru: Taixu’nun Reformları. University of Hawaii Press. ISBN 9780824822316.
  9. National Collaborating Centre for Mental Health (UK). Travma Sonrası Stres Bozukluğu: Birincil ve İkincil Bakımda Yetişkinlerde ve Çocuklarda TSSB’nin Yönetimi. Leicester (UK): Gaskell; 2005. (NICE Klinik Kılavuzları, No. 26.) 2, Travma sonrası stres bozukluğu.
  10. Zenz, Adrian. “Köklerini Kırın: Sincan’daki Çin’in Ebeveyn-Çocuk Ayırma Kampanyasına Dair Kanıtlar.” Journal of Political Risk, cilt. 7, no. 7, 4 Temmuz 2019.
  11. Hemminki, Elina ve diğerleri. “Yasadışı doğumlar ve yasal kürtajlar–Çin örneği.” Reproductive health cilt. 2 5. 11 Ağustos 2005, doi:10.1186/1742-4755-2-5
  12. “Kanlı Hasat/Katliam: Bir Güncelleme” s.424 Yazarlar: David Kilgour, Ethan Gutmann, ve David Matas, 22 Haziran 2016.
  13. Budiani-Saberi, D. A., ve F. L. Delmonico. “Organ Ticareti ve Nakil Turizmi: Küresel Gerçekler Üzerine bir Yorum.” American Journal of Transplantation, cilt. 8, no. 5, 2008, ss. 925–929., doi:10.1111/j.1600-6143.2008.02200.x.
  14. Lehr, Amy, ve Mariefaye Bechrakis. Center for Strategic and International Studies, 2019, Sincan’daki Noktaları Birleştirmek: Zorla Çalıştırma, Zorla Asimilasyon ve Batı Tedarik Zincirleri.
  15. Zenz, Adrian. “Kısırlaştırmalar, RİA’lar ve Zorunlu Doğum Önleme: ÇKP’nin Sincan’daki Uygur Doğum Oranlarını Bastırma Kampanyası.” Jamestown, 22 Temmuz 2020, jamestown.org/program/sterilizations-iuds-and-mandatory-birth-control-the-ccps-campaign-to-suppress-uighur-birth-rates-in-xinjiang/.
  16. Zenz, Adrian. “Köklerini Kırın: Sincan’daki Çin’in Ebeveyn-Çocuk Ayırma Kampanyasına Dair Kanıtlar.” Journal of Political Risk, cilt. 7, no. 7, 4 Temmuz 2019.
  17. Di, Lan. “Ülkemizin ‘Terörle Mücadele Yasası’nda ‘Aşırıcılıktan Arındırma ve Aşırıcılıkla Mücadele’ Üzerine.” 铁道警察学院学报, 31 Mayıs 2017, ss. 50–56., doi: 10.3969/j.issn.1009-3192.2017.01.006.
  18. Holdstock N. Kültürel soykırıma doğru uzun yürüyüş: Sincan’da yaşanan mevcut dehşete dair haberler ortaya çıkarken, bölge uzmanı yakın tarihine bakıyor. Index on Censorship. 2020;49(4):56-60. doi:10.1177/0306422020981277

Hukuki Dergi Makaleleri

  1. Hannum, Hurst. Uluslararası Hukuk ve Kamboçya Soykırımı: Sessizliğin Sesleri. Human Rights Quarterly, cilt. 11, no. 1, 1989, ss. 82-138. JSTOR, www.jstor.org/stable/761936.
  2. Larissa van den Herik. “Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Hırvatistan v. Sırbistan) (I.C.J.).” International Legal Materials, cilt. 54, no. 5, 2015, ss. 787-889. JSTOR, www.jstor.org/stable/10.5305/intelegamate.54.5.0787.
  3. Bello, Judith Hippler, ve diğerleri. Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşmenin Uygulanması (Bosna-Hersek v. Yugoslavya). The American Journal of International Law, cilt. 91, no. 1, 1997, ss. 121-126. JSTOR, www.jstor.org/stable/2954149.
  4. Van Schaack, Beth. Siyasi Soykırım Suçu: Soykırım Sözleşmesi’nin Kör Noktasını Onarmak. The Yale Law Journal, cilt. 106, no. 7, 1997, ss. 2259-2291. JSTOR, www.jstor.org/stable/797169.
  5. Gray, Christine, ve Malcolm D. Evans. Güç Kullanımının Yasallığı (Yugoslavya v. Belçika) (Yugoslavya v. Kanada) (Yugoslavya v. Fransa) (Yugoslavya v. Almanya) (Yugoslavya v. İtalya) (Yugoslavya v. Hollanda) (Yugoslavya v. Portekiz) (Yugoslavya v. İspanya) (Yugoslavya v. Birleşik Krallık) (Yugoslavya v. Amerika Birleşik Devletleri): Geçici Tedbirler. The International and Comparative Law Quarterly, cilt. 49, no. 3, 2000, ss. 730-736. JSTOR, www.jstor.org/stable/761408.
  6. Carlston, Kenneth S. Soykırım Sözleşmesi: Amerikalı Bir Avukat İçin Bir Sorun. American Bar Association Journal, cilt. 36, no. 3, 1950, ss. 206-209. JSTOR, www.jstor.org/stable/25717178.
  7. Greenfield, Daniel M. Soykırıma İştirak Suçu: Ruanda ve Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemeleri Nasıl Yanlış Yaptı ve Bu Neden Önemli. The Journal of Criminal Law and Criminology (1973-), cilt. 98, no. 3, 2008, ss. 921-952. JSTOR, www.jstor.org/stable/40042790.
  8. Ethan R. Ice, Kitap Notu, 21. Yüzyılda Uluslararası Ceza Hukuku: Darfur’da Soykırım Suçu, 38 Denv. J. Int’l L. & Pol’y 193 (2009).

Comment here